پونه کوهی
پونه کوهی که در بسیاری از مناطق ایران با نامهای محلی همچون آویشن کوهی، پونه جنگلی یا زهتر شناخته میشود، یکی از گیاهان دارویی معطر و پرخاصیت کوهستانی است که از دامنههای زاگرس تا ارتفاعات شمال کشور بهصورت خودرو رشد میکند. این گیاه از خانوادهی نعناعیان بوده و طعم و عطری تند و گرم دارد که آن را به یکی از پرکاربردترین گیاهان دارویی و ادویههای طبیعی تبدیل کرده است.
برگهای ریز و مخملی پونه کوهی حاوی اسانسهای ارزشمندی مانند تیمول و کارواکرول هستند؛ دو ترکیب طبیعی با خاصیت ضدباکتری، ضدعفونیکننده و ضدالتهاب. در طب سنتی ایران، از پونه کوهی برای کمک به بهبود سرماخوردگی، گلودرد، سرفه، التهابات تنفسی و مشکلات گوارشی استفاده میشود. دمکردهی این گیاه بهویژه در فصلهای سرد سال، برای باز کردن مجاری تنفسی و تقویت سیستم ایمنی بدن توصیه میشود.
پونه کوهی علاوه بر خواص دارویی، بهعنوان چاشنی معطر نیز کاربرد گستردهای دارد. در آشپزی سنتی مناطق غربی و شمالی ایران، از پونه کوهی خشک برای طعم دادن به ماست، دوغ، سالاد، گوشت، خوراکهای محلی و حتی نانهای خانگی استفاده میشود. عطر تند و گرم آن اشتها را تحریک کرده و در عین حال به هضم بهتر غذا کمک میکند.
برای تهیهی دمنوش پونه کوهی، کافیست یک قاشق چایخوری از برگ خشک آن را در یک لیوان آب جوش بریزید و حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه دم کنید. افزودن کمی عسل یا آبلیمو، طعم نوشیدنی را مطبوعتر میکند. این دمنوش به آرامش اعصاب، کاهش نفخ و رفع تهوع نیز کمک میکند.
در طب سنتی گفته میشود مصرف متعادل پونه کوهی به تنظیم فشار خون، بهبود عملکرد کبد و پاکسازی بدن از سموم کمک میکند. با این حال، به دلیل طبع گرم و اثرات قوی گیاه، زیادهروی در مصرف آن توصیه نمیشود و زنان باردار بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
پونه کوهی با رایحهی دلانگیز، طعم تند و خواص فراوانش، یکی از گیاهان اصیل و پرکاربرد طبیعت ایران است که حضورش در هر عطاری نشان از اصالت و غنای داروهای گیاهی ایرانی دارد. چه برای دمنوش آرامبخش و چه برای طعمدهی غذا، پونه کوهی انتخابی طبیعی، سالم و همیشه ارزشمند است.
