تخم کاسنی
تخم کاسنی یکی از فرآوردههای ارزشمند گیاه کاسنی است که از دیرباز در طب سنتی ایران جایگاه ویژهای داشته است. این دانههای ریز قهوهایرنگ، طبعی سرد و تر دارند و بهویژه برای پاکسازی و تقویت کبد، خنککردن بدن و تنظیم حرارت درونی مورد استفاده قرار میگیرند. در فصلهای گرم سال، استفاده از تخم کاسنی بهصورت دمنوش یا شربت سنتی، یکی از روشهای رایج برای کاهش حرارت بدن و پیشگیری از جوشهای پوستی و التهابات درونی است.
کاسنی گیاهی است از خانوادهی گلستارهایها (Asteraceae) که در بیشتر نقاط ایران، بهویژه مناطق معتدل و مرطوب، بهصورت خودرو رشد میکند. تخم این گیاه بهطور معمول پس از رسیدن گلها جمعآوری شده و برای مصارف دارویی یا خوراکی خشک میشود. در طب ایرانی، تخم کاسنی را “دوست کبد” مینامند، زیرا با تقویت عملکرد این عضو مهم بدن، به تصفیهی خون، کاهش چربی و دفع مواد زائد کمک میکند.
از تخم کاسنی میتوان به روشهای مختلفی استفاده کرد. یکی از پرکاربردترین روشها، تهیهی دمنوش است: کافی است یک قاشق چایخوری از تخم کاسنی را در یک لیوان آب جوش ریخته و حدود ۱۵ دقیقه دم کنید. صاف کرده و میتوانید با کمی عسل یا نبات میل کنید. در بعضی مناطق، این دمنوش را همراه با تخم شربتی یا خاکشیر مصرف میکنند تا خاصیت خنککنندگی آن چند برابر شود.
از دیگر خواص شناختهشدهی تخم کاسنی میتوان به بهبود عملکرد کلیهها، کاهش التهاب معده، کمک به دفع سموم بدن، تنظیم قند خون و کاهش عطش اشاره کرد. بسیاری از افرادی که از جوشهای پوستی یا چربی کبد رنج میبرند، مصرف منظم و متعادل آن را در رژیم روزانهی خود قرار میدهند.
با این حال، توصیه میشود در مصرف تخم کاسنی افراط نشود، زیرا ممکن است در افراد با مزاج سرد یا فشارخون پایین، باعث ضعف یا احساس سردی شود. زنان باردار نیز بهتر است پیش از مصرف با پزشک مشورت کنند.
تخم کاسنی اصل باید رنگ قهوهای یکنواخت، بوی ملایم گیاهی و مزهای کمی تلخ داشته باشد. نگهداری آن در ظرف دربسته و دور از رطوبت باعث حفظ عطر و خواصش برای مدت طولانی میشود.
