شیرخشت اعلا
شیرخشت یکی از فرآوردههای ارزشمند طبیعی ایران است که از تنهی درختهای خاصی مانند بید، افرا یا گز بهدست میآید. این ماده در واقع شیرهای سفید و شفاف است که پس از خشک شدن بهصورت تکههای شکننده و بلوری درمیآید و طعمی شیرین و خنک دارد. شیرخشت از دیرباز در طب سنتی ایران جایگاه ویژهای داشته و به عنوان یکی از ملایمترین مواد پاککننده و خنککننده بدن شناخته میشود.
در عطاریها از شیرخشت معمولاً برای رفع گرمی، تسکین حرارت بدن، کاهش عطش و پاکسازی معده و کبد استفاده میشود. این ماده به طور طبیعی خاصیت مسهل ملایم دارد و کمک میکند دستگاه گوارش از مواد زائد و صفرا پاک شود. در فصول گرم سال، مصرف محلول شیرخشت در آب خنک، یکی از روشهای سنتی برای پایین آوردن دمای بدن و رفع بیقراری ناشی از گرما بوده است.
یکی از ویژگیهای خاص شیرخشت، اثر آرامبخش و تنظیمکننده آن بر بدن است؛ به همین دلیل در طب سنتی برای نوزادان و کودکان نیز به شکل بسیار رقیق و کنترلشده استفاده میشده تا نفخ، بیخوابی یا یبوست را برطرف کند. البته امروزه توصیه میشود مصرف آن برای کودکان فقط با نظر پزشک یا متخصص طب سنتی انجام شود.
برای مصرف عمومی، میتوان یک قاشق چایخوری شیرخشت را در یک لیوان آب ولرم حل کرده و صبح ناشتا نوشید. طعم طبیعی آن شیرین است و معمولاً نیازی به افزودن شکر ندارد. در برخی مناطق ایران، مردم شیرخشت را همراه با خاکشیر یا تخم شربتی مصرف میکنند تا خاصیت خنککنندگی و ضدالتهابی آن بیشتر شود.
از نظر علمی، ترکیبات قندی طبیعی موجود در شیرخشت مانند مانیتول و گلوکز، علاوه بر تأمین انرژی سریع، به بهبود عملکرد کبد و کلیه نیز کمک میکنند. با این حال، افراد دیابتی یا کسانی که محدودیت قند دارند، باید در مصرف آن احتیاط کنند.
شیرخشت با رنگ سفید مایل به شفاف و طعم خنک و دلپذیرش، یکی از هدایای ناب طبیعت است که هم خاصیت دارویی دارد و هم برای تهیهی نوشیدنیهای سنتی و تابستانی انتخابی سالم و طبیعی محسوب میشود.
