زیره‌ سیاه‌ یکی از گیاهان دارویی است که طبیعتی بسیار گرم و خشک دارد. گونه‌های مختلف زیره سیاه گیاهانی هستند یکساله، دوساله و یا چندساله که عملکرد گیاهان دوساله بیش از گیاهان یکساله است و به صورت گسترده ای در جهان کشت می‌شود.

گیاهان دو ساله دارای ریشه ای مخروطی به ضخامت یک بند انگشت هستند که به طور مستقیم در زمین فرو می‌رود. این ریشه کم و بیش گوشتی و سطح خارجی آن به رنگ قهوه ای تیره بوده و قسمت داخلی آن سفید است. گیاه در سال دوم رویش به ساقه می‌رود. ساقه به طور مستقیم رشد می‌کند.

ارتفاع آن یک تا 1.5 متر است و از بخش تحتانی آن شاخه‌های متعددی خارج می‌شود. در سال اول رویش، برگ‌های طوقه ای که دمبرگ بلندی به طول 20 سانتیمتر دارند، به وجود می‌آیند. برگ‌های انتهای ساقه فاقد دمبرگ می‌باشند و مستقیماً به ساقه متصل می‌باشند. برگ‌ها دارای بریدگی های عمیق هستند. برگ‌های پایین ساقه زیره سیاه با برگ‌های بالایی تا حدودی تفاوت دارند. به طوری که برگ‌های پایینی (قسمت تحتانی) از بریدگی بیشتری نسبت به برگ‌های بالایی برخوردار بوده و رشته مانند به نظر می‌رسند. ارتفاع گیاه یکساله متفاوت و بین 50 تا 70 سانتیمتر است.

برگ‌های گیاهان یکساله نسبت به برگ‌های گیاهان دوساله، روشن‌تر و به رنگ سبز روشن هستند. هر دو نوع گیاه (اعم از یکساله و دوساله) دارای گل‌های سفید یا صورتی هستند که روی چترهای مرکب از 5 تا 10 شعاع قرار گرفته اند. گل‌ها یک پایه (دارای اندام‌های نر و ماده) هستند.

میوه بیضوی، فندقه (شیزوکارپ) و رنگ آن قهوه ای روشن است. در طول میوه خطوط باریکی که تعداد آن اغلب 5 عدد می‌باشد، دیده می‌شود. میوه زیره سیاه بوی مطبوعی دارد که ناشی از وجود اسانس در آنهاست. اسانس پس از ساخته شدن در حفره‌های مخصوص (از نوع شیزوژن) ذخیره می‌شود.

خواص دارویی زیره سیاه

• مقوي بدن‌ و چاق‌ کننده‌ است‌. معده‌ را گرم‌ و تقويت‌ می‌کند و کرم‌ تنيا را دفع‌ می‌کند.
• يک‌ دارويی سنتی برای رفع‌ سوءهاضمه‌ خصوصاً نفخ‌ شکم‌ است‌.
•  دارای خاصيت‌ ضد گرفتگی دارد و برای رفع‌ گرفتگی‌هايی دوران‌ قاعدگی مفيد است‌.
• خوردن‌ زیره سیاه يا روغن‌ آن‌ در رفع‌ سوء هاضمه‌ و دل‌ دردهای کودکان‌ مفيد است‌.
• رطوبت را برطرف می‌کند و تقویت‌کننده معده و کبد است.
• ورم طحال را از بین می‌برد و اسهال را معالجه می‌کند. از طرفی درمان یبوست نیز هست.
• مخلوط کردن زیره سیاه با برنج و غذاهای دیگر باعث لاغری می‌شود، چون بسیار گرم است.